Mundua El Niño fenomeno bereziki bizi bati aurre egiteko prestatzen ari da. Klima-fenomeno horrek prezipitazio-ereduak alda ditzake, eta lehorteak, uholdeak eta muturreko bero-boladak izateko arriskua areagotu munduko hainbat tokitan. Urriaren 21ean, Nazio Batuen Erakundeak premiazko deia egin zuen komunitate ahulenak babesteko, fenomenoaren ondorio potentzialki suntsitzaileei aurre egiteko.
Daily 27 hedabideak aurretik argitaratu zuen bezala, Kevin Trenberth klima-zientzialariaren «Itsasoaren gainazaleko tenperaturak eta ozeanoetakoek marka historiko berriak lortu zituzten 2024an» artikuluan, munduko ozeanoek tenperatura-errekorrak hautsi zituzten 2024an ere, El Niño baldintzak ahultzen ari ziren arren. Advances in Atmospheric Sciences aldizkarian argitaratutako ikerketa batek baieztatu zuen urte hartan itsasoaren gainazaleko tenperatura globalek eta ozeanoetako bero-edukiak inoizko mailarik altuenak lortu zituztela. El Niñok klima-aldakortasun naturalean eragina badu ere, ozeanoetan beroa etengabe metatzeak giza jarduerak eragindako epe luzeko berotze globala ere islatzen du.
Ondorio horiek ez diete pertsona guztiei berdin eragiten. Lehorteek elikadura-segurtasuna eta edateko uraren eskuragarritasuna arriskuan jar ditzakete; uholdeek, berriz, etxebizitzak, eskolak eta osasun-instalazioak kaltetu ditzakete. Haurrei dagokienez, ondorioak berehalako arriskutik harago joan daitezke, eta hezkuntza, osasuna eta funtsezko laguntzak eskuratzeko aukera eten ditzakete. Arrisku horietarako prestatzeak esan nahi du hondamendia gertatu aurretik haurren ongizaterako ezinbestekoak diren zerbitzuak eta harremanak babestea.
El Niñoren ondorioek urteetan iraun dezakete
El Niñoren ondorioek klima-fenomenoa bera amaitu ondoren ere iraun dezakete. 2026ko urtarrilean Nature Climate Change aldizkarian argitaratutako ikerketa batek, «El Niñok bizi-itxaropenean dituen iraupen luzeko inpaktuak iraganeko eta etorkizuneko klimetan» izenekoak, aztertzen du El Niñok bizi-itxaropenaren hobekuntzak nola oztopa ditzakeen eta denboran zehar hilkortasunean nola eragin dezakeen. Ikertzaileek 30 urtetik beherako pertsonen artean ahultasun berezia identifikatu dute, eta klima-aldakortasunaren epe luzeko ondorioak belaunaldi gazteentzat kontuan hartzearen garrantzia nabarmendu dute.
Ebidentzia horiek indartu egiten dute larrialdien aurreko berehalako erantzunetatik harago joateko beharra. Haurrak eta gazteak babesteko, osasun-arretako, elikadurako, hezkuntzako eta gizarte-laguntzako sistema erresilienteak behar dira, klimarekin lotutako asaldurei aurre egiteko eta komunitateei suspertzen laguntzeko gai izango direnak.
Valentziako DANAk zer irakats diezagukeen
2024ko urriaren 29an Valentziako Erkidegoan DANAk eragindako uholde suntsitzaileen ondoren egindako ikerketek irakaspen praktikoak eskaintzen dituzte larrialdietan ikastetxeek haurrak nola babes ditzaketen ulertzeko.
2025ean Sustainability aldizkarian argitaratutako «Espainian DANAk eragindako uholdeen ondoren haurrak babesteko hezkuntza-ekintzen baterako sorkuntza» ikerketa zientifikoak 18 ikastetxetako ikertzaileak eta hezkuntza-profesionalak bildu zituen, ebidentzietan oinarritutako sei jarduera garatzeko. Horien artean zeuden hezkuntza-komunitateen beharrak identifikatzea, ikaskuntza-ingurune seguruak sortzea, elkartasun-sareak indartzea eta talde zaurgarriei laguntza espezifikoa eskaintzea.
Ikerketak dokumentatzen du nola garatu ziren jarduera horiek elkarlanean eta nola aplikatu ziren hondamendiaren ondorengo lehen fasean. Epe luzeko ondorioek ebaluazio zabalagoa behar duten arren, emaitzek orientabide praktikoak eskaintzen dituzte ikastetxeek haurren babesean eta komunitateen suspertze-prozesuan duten eginkizuna indartzeko.
«Sei funtsezko jarduera ikastetxeentzat DANA baten aurrean» artikuluan azaltzen den bezala, hezkuntza-komunitateek ikaskuntza horiek erabil ditzakete larrialdietarako prestatzeko, krisia gertatzen denean erantzuna inprobisatu behar izan beharrean.
Ebidentziak prebentzio bihurtzea
El Niño eta DANA klima-fenomeno desberdinak dira, baina biek agerian uzten dute prestaketaren garrantzia. Ikastetxeek komunikazio-sareak ezar ditzakete, ikasle eta familia zaurgarriak identifikatu, ikaskuntza-ingurune seguruak mantentzeko planak prestatu eta tokiko zerbitzuekin koordinatu. Gobernuek ere bermatu behar dute alerta goiztiarreko sistemak eta larrialdi-planak egotea, eta funtsezko zerbitzuek martxan jarraitu ahal izatea.
Ikerketa zientifikoak arriskuak identifikatzen lagun dezake; hezkuntza-komunitateek, berriz, ezagutza hori haurrak babesteko neurri praktiko bihur dezakete. Erronka da ebidentzia horiek prebentzio-planak bideratzeko erabiltzea, larrialdiak gertatu aurretik.
El Niño fenomeno naturala da, baina haren ondorioak baldintzatzen dituzte desberdintasun sozialek eta erakundeek erantzuteko duten gaitasunak. Haurrak babestea hondamendia gertatu aurretik hasten da: eskura dauden ebidentziak erabiliz, komunitateak indartuz eta arrisku-egoera handienean daudenak babesik gabe gera ez daitezen bermatuz.
Argazkia: Magnific
Egilea: Paula Cañaveras
