(Periodico Educacion-etik itzulita)
Haur hezkuntzako irakaslea naiz eta laster liburu berri bat hasiko dugu solasaldi literarioak egiteko. Ikastaro honetan Robinson Crusoe eta Hogei mila legoa itsaspeko bidaia irakurriko ditugu. Ilusio handiarekin hasten naiz, aliatu perfektuak baititut hezkuntza-jarduera hau arrakastatsua izan dadin lortzeko: familiak. Haiek gabe ezingo nuke lortu.
Badakit ez dela bide erraza izan haientzat, eta askotan pentsamenduak edo zalantzak sortu zaizkiela:
«Ezinezkoa egiten zait semearekin solasaldia prestatzea»
«Liburuak zailegiak dira, ez dituzte ulertzen»
«Nik ere ulertzen ez dudan hiztegia dago»
«Klasean partekatzeko atentzioa zerk eman dion galdetzen diodanean, ez daki ezer esaten …»
Normala da, eta artikulu honetan ikusiko dugu nola argitu ditugun zalantza horiek. Miresten dudana da inoiz ez dutela amore eman: nigan konfiantza izan dute, beharrezkoa zen guztia galdetu didate, eta tutoretza bateratuak ere hitzartu dituzte seme-alabekin, irakurketa dialogikoa egiten ikasteko. Denetarik egin dute, amore ematea izan ezik. Horregatik, hain zuzen ere, egunerokoan nola egiten dugun azaltzeko gako batzuk partekatu nahi ditut hemen, edozein familiak jarraibide erraz horiek etxean aplikatu ahal izan ditzan.
Etxean klasiko bat irakurtzeari aurre egiten diogunean, burura datorkigun lehen galdera begi-bistakoa da: zergatik hain liburu korapilatsua eta ez bere adinera egokitua? Erantzuna erraza da. Klasikoak literaturako lanik onenak dira: hiztegirik onena eskaintzen digute, bizitzako gai nagusiei heltzen diete eta gizarteratzeko ateak irekitzen dituzte.
Liburu hori, eta ez beste bat, zergatik aukeratzen dugun konbentzitzen garenean, asteko pasartea irakurtzeko unea iristen da. Ez da beharrezkoa haurrak testua irakurtzea; helduok ozen irakur dezakegu, irakurtzeko eredu zuzena erakutsiz. Familia gisa, paragrafo bakoitzaren amaieran gelditu eta irakurri berri duguna geure hitzekin azaltzea da gure zeregina.
Ez da ezer gertatzen dena ulertzen ez badugu. Egia esan, ona da gu zalantzan ikustea. Naturaltasunez esan diezaiokegu gure semeari:
«Begira, paragrafo honetan guztian, pertsonaia egiten ari dena Lurrera nola iritsi ikusteko kalkuluak dira», edo «esaldi hau ez dut oso ondo ulertzen, irakurtzen jarraituko dugu, ea zentzua aurkitzen diogun».
Hitz arraroak badaude, bilatu egiten ditugu; eta historian eraginik ez duten beste hitz batzuk badaude, horrela transmititzen diegu.
Adibidez: «hemen ontzia deskribatzen ari da, hitz horiek guztiak ontziaren zatiak besterik ez dira, ez dugu zertan jakin zeintzuk diren».
Irakurketan, gelditu egin behar dugu, eta haiekin hitz egin:
«Zer iruditu zaizu pertsonaia horrek egin duena ?», «zuk gauza bera egingo zenuen ?», «zergatik uste duzu jokatu duela horrela ?»
Gainera, aurrea har dezakegu:
«Zer uste duzu gertatuko dela orain ?», «une honetan zer egingo zenuke zuk ?»
Hori da benetako irakurketa dialogikoa, ez esaldi bat azpimarratze hutsa.
Amaitzean, galdetzen diegunean:
«Zerk eman dizu atentzio handiena ?» edo «Zer zati partekatu nahi duzu bihar klasean ?», normala da zuri geratzea.
Ez da parte hartu nahi ez dutelako, prozesatzea kostatzen zaielako baizik. Hor sartzen gara gu, aukerak emateko:
«Gogora dezagun zer esan dugun… Honetaz eta beste honetaz ari gara, bietatik bat aukeratu nahiko zenuke ?»
Solasaldian elkarrizketa aberastuko dutela dakigun gaietara ere gida ditzakegu:
«Niri atentzioa eman dit esaldi horrek. Begira, klasean «ez zait ondo iruditzen gezurra esatea ahizpari laguntzeko» edo «zabua gustatu zait, niri zabuak gustatzen zaizkidalako» esatearen artean, biak dira baliagarriak, baina lehenengoak eztabaida interesgarria sortuko du zure ikaskideekin, denek ez baitute berdin pentsatuko».
Irakurtzen hastean, gure jarrera erabakigarria izango da. Patxadaz bideratuz gero, une magiko bihurtzen da: aukera paregabea gure seme-alabekin hitz egiteko, bestela egunerokotasunean inoiz aterako ez liratekeen gaiei buruz, hiztegia eta bien arteko konplizitatea zabalduz.
Honengatik guztiagatik, eskerrik asko esatea besterik ez zait geratzen. Eskerrik asko familia guztiei beren ausardiagatik, klasikoei etxeko ateak irekitzeagatik eta denbora oparitzeagatik. Solasaldi hauen benetako arrakasta ez da dena primeran ateratzea lehenengoan, baizik eta elkarrekin egiten dugun bidea. Eskola eta familia talde bat osatzen dugunean, gure haurren ikaskuntzak eta etorkizunak ez dute mugarik.
Argazkia: Magnific
Egilea: Andrea Sala
