(Periodico Educacion-etik itzulita)
PISAren emaitzen argitalpen bakoitzak ikasleen irakurmenaren jaitsierari buruzko eztabaida mediatikoa berpizten du. Hala ere, hainbat diskurtso publikok erantzukizuna teknologien erabilerari modu sinplistan egozten dioten bitartean, nazioarteko ikerketa zientifikoak urteak daramatza behar horiei buruz ohartarazten eta errendimendua benetan hobetzen duten jarduketei buruzko ebidentzia argiak ematen.
Hezkuntza Jarduera Arrakastatsuen (EEA) artean, Literatur Solasaldi Dialogikoak nabarmentzen dira, ikaskuntza instrumentalean hobekuntzak erakutsi baitituzte. Literatura unibertsaleko lanik onenei buruzko berdintasunezko elkarrizketaren bidez, irakurmena, hiztegia, gaitasun inferentziala, pentsamendu kritikoa eta ikasteko motibazioa bultzatzen dituzte, baita hezkuntza-premia bereziak dituzten edo ingurune behartsuetatik datozen ikasleengan ere.
Testuen aukeraketa ere ez da txikiagoa. Nature Portfolioren Scientific Reports-en argitaratutako luzetarako ikerketa batek sei mila nerabe alemaniar baino gehiagori jarraitu zien, eta hainbat irakurketa-genero alderatu zituen. Literatura klasiko modernoaren irakurketa metatua bakarrik lotu zen gerora portaera prosozial handiagoarekin eta berdinen arteko arazo gutxiagorekin, ondorioak txikiak izan ziren arren. Egileek diotenez, literatura konplexuagoak prozesamendu kontzienteagoa, ikuspegi desberdinak kontuan hartzea eta hausnarketa sakonagoa lagun dezake. Ebidentziak, beraz, zenbat irakurtzen den ez ezik, zer irakurtzen den eta testuen inguruan zer interakzio sortzen diren begiratzera gonbidatzen gaitu.
Ez da euskarria bakarrik: horrekin egiten duguna da
Irakurketa digitalari buruzko ikerketak sinplifikazioak saihestera ere behartzen du. Erabilera jakin batzuk azaleko prozesamenduarekin erlaziona daitezke, baina emaitza hobeak aurkitu dira gailuak arreta iraunkorra, helburu akademiko argiak eta talde-eztabaida eskatzen duten irakurketa digitaleko proiektuetan integratzen direnean. PISAk berak gogorarazi du teknologiaren hezkuntza-potentziala irakaskuntza-prestakuntzaren, plangintzaren eta irakaskuntzan integratzeko moduaren mende dagoela.
Horregatik, pantaila aurrean eztabaida paperera murrizteak funtsezkoena bistatik galtzea eragin diezaguke. Pantaila bat kentzeak ez du irakurketa sakona bermatzen, gailu bat erabiltzeak ulermena, elkarrizketa eta hausnarketa garatzea eragozten ez duen bezala. Galdera nagusia beste bat izan beharko litzateke: zer jardunek lortzen dute ikasle guztiek hobeto ulertzea eta kalitate handiagoko ikaskuntzak egitea?
Gizarte-kontzientzia eta erantzukizun partekatua
Eztabaida berriz zuzentzeak esan nahi du teknologiarekiko harremana ez dela ikasgeletan bakarrik eraikitzen. Emaitza onak dituzten hezkuntza-sistemak, hala nola Singapur edo Estonia, alfabetatze digitaleko eta adimen artifizialeko estrategiak garatzen ari dira, irakaskuntza-prestakuntza, pentsamendu kritikoa eta erabilera arduratsua konbinatzen dituztenak, gailuetarako sarbidea mugatzeaz harago.
Familiek ere badute erantzukizuna. 747 neska-mutilen luzetarako azterketa baten arabera, guraso nagusiak smartphonea gehiago erabiltzea hiztegi hartzailearen hazkunde motelagoarekin lotzen zen, eta haurren pantaila-denborak ez zuen luzetarako harreman hori bera erakutsi. Kausalitaterik ezarri gabe, emaitzak gogorarazten du helduen praktika digitalak eta familia-interakzioak ere hizkuntza-garapenaren parte direla.
Irakurketa hobetzeko, beraz, erantzun partekatua behar da. Familiak, irakasleak, administrazioak eta bitartekoak lagungarriak izan daitezke irakurketa, elkarrizketa eta teknologiaren erabilera kontzientea bultzatuko duten inguruneak sortzeko. Errudunak bilatzea baino gehiago, ikaskuntzari laguntzen dioten jarduera eta elkarrekintzei buruzko gizarte-kontzientzia eraikitzea da erronka.
Argazkia: Magnific
Egilea: Mireia Barrachina
