Periódico Educaciónetik itzulita
Oso ezaguna da Euskal Herriko praktika komunitarioa, baina gutxiago ezagutzen da hezkuntzan izan duen eragina. Jakina da kuadrilla hemen beste testuinguru geografiko batzuetan baino ohikoagoa eta iraunkorragoa dela, nahiz eta leku guztietan denetarik egon. Halaber, sozietate gastronomikoez eta haien bilakaeraz hitz egiten da, hasieran gizonezkoentzako soilik zirenetik gaur egungo errealitate anitz eta eraldatzailera arte. Munduko unibertsitate onenetako enpresa-fakultateetan, Mondragón arrakasta handiko kooperatiba-kasu gisa aztertzen da.
Aberastasun komunitario hori kontuan hartu da Euskal Herrian sustraitu diren hezkuntza-proiektu batzuetan. Hala ere, oro har, hezkuntzan ez da ukatzen aberastasun hori, baina ez da behar bezala kontuan hartzen, ezta sakon ezagutzen ere. Oso ohikoa da hezkuntza hobetzeko baliabide materialen beharra azpimarratzea, eta eskaera hori oso egokia da. Hala ere, giza baliabideak ez dira gutxiago garrantzitsuak, eta batzuetan alferrik galtzen dira, esaterako, familiak eta komunitateak eskolako zeregin nagusietatik baztertzen direnean. Erabaki hori beti da desegokia, baina are gehiago hemen dugun bezalako aberastasun komunitarioa kontuan hartzen ez denean.
Badira gauza batzuk argiak direnak; horietako bat da praktika komunitario horiek prozesu historiko berezi baten emaitza direla. Ezaugarri geografikoek eragina dute. Adibidez, mendiek eta haranek erraztu zuten latifundio handiak eta jaun feudal boteretsuak ez nagusitzea; aldiz, minifundista askoren arteko lan komunala errotu zen bideak eta bestelako azpiegiturak ireki eta mantentzeko.
Gertaera historiko garrantzitsu bat izan zen hainbat lurraldetako jauntxoek eragindako bandokideen gerra krudelen aurrean herriaren erreakzioa. Herriak koroari babesa eskatu zion, eta honek Bizkaia ia osoari hidalguia ematera iritsi zen; Quijotek ere egoera hori aipatzen du. Beste lurralde batzuetako jendea Bizkaira hidalguia lortzera etortzea kontrolatzeko modu bat zen Bizkaian etxea zenuela frogatu behar izatea. Prozesu horrek “auzolana” (lan komunitarioa) ugaritzea erraztu zuen, eta horrek auzo-batzarrak sortzea bultzatu zuen. Jon Adams-ek Bizkaiko batzar horiek aipatu zituen AEBetako Konstituzioari buruzko bere lanean.
Beraz, ibilbide hori guztia jaso eta hezkuntza mailarik gorenera eramatea, pertsona guztien parte-hartzearekin, gaur egun dugun erronka da. Horretarako tresnak baditugu, inpaktu sozialeko ebidentzia zientifikoen laguntzarekin.
Egilea: Mª Luisa Jaussi
