(Periodico Educacion-etik itzulita)
Azken urteotan, ikerketaren kalitateari eta etikari buruzko eztabaidak garrantzi handiagoa hartu du esparru akademikoan. Eta berri ona da. Izan ere, ebaluazio zorrotzik gabe, ebidentziarik gabe eta kontuak eman gabe, ez dago zientzia sendorik; era berean, hezkuntzan gertatzen den bezala, ez dago benetako hobekuntzarik emaitzak neurtu gabe. Hezkuntzari buruzko artikulu batek berriki adierazi duen bezala, ebaluaziorik eta ebidentziarik gabeko diskurtso ugari dauden testuinguruan, are premiazkoagoa da irizpide zorrotzen defentsa.
Hala ere, beharrezko aurrerapen horrekin batera, fenomeno kezkagarriak ere sortu dira: “osotasun zientifikoaren” babespean, baliozkotze akademikoko oinarrizko estandarrak alde batera utzita jarduten duten ekimenak. Akusazioak prozedura gardenik gabe eta kontrastatzeko aukerarik gabe egiten dituzten espazioak dira.
Arazoa ez da bakarrik bere existentzia. Zientzian, beste edozein arlotan bezala, beti egongo dira posizio marjinalak edo baliozkotu gabeak. Legitimitate zientifikoa duten erakundeek ahots horiek anplifikatzen dituztenean sortzen da arazoa. Hemen, terraplanismoarekin konparatzea saihestezina da. Komunitate zientifikoan inork ez du serioski eztabaidatzen Lurra laua ote den; ez aniztasun faltagatik, baizik eta ebidentzia izugarriak daudelako kontrako norabidean. Hori dela eta, oinarri enpirikorik gabeko baieztapenei estatus bera ematea, ezagutza baliozkotua izatea irekitasuna ez denean, desinformazioa da.
Antzeko zerbait gertatzen da onarpen akademikorik gabeko plataformak osotasunaren erreferente gisa aurkezten direnean. Esate baterako, Ikerketaren Osotasunaren Espainiako Bulegoa. Izen horrek bere legitimitatean sinesteko akatsa eragiten du, eta nazioarteko esparru zientifikoan praxi txarreko kasu dokumentatuetan parte hartzen duten pertsonek zuzentzen dute. Ondorioa ez da eskakizun etiko handiagoa, kontrakoa baizik: kalitate zientifikoa benetan bermatzen duten mekanismoen higadura. Osotasun zientifikoa ezin da iritzien, zurrumurruen edo interesen gainean eraiki. Zientzia bera bezala, datuen, prozedura egiaztagarrien eta erantzukizun instituzionalaren gainean eraikitzen da. Gainerako guztiak, oso ondo aurkeztuta ere, terraplanismoaren antz handiegia du.
Argazkia: Freepik
Egilea: Elisabeth Torras-Gómez
