Periódico Educación-etik itzulita
Zinemara iritsi berri den film hau aukera paregabea da, bai Orwellen obra bikaina komentatzeko, bai eta gero eta gehiago gizarte orwelliar batera hurbiltzen ari ote garen eztabaidatzeko ere. 1984 eleberrian, Bakearen Ministerioaren helburua da beti gerran gaudela ziurtatzea, horrela buruzagiaren inguruko gizarte-kohesioa bermatuz, Anaia Handiaren inguruan. Gaur egun badaude gerrak erabakitzen dituzten buruzagiak, eta gerra horietan beste batzuk hiltzen diren bitartean, haien inguruan gizarte-kohesioa lortzen dutenak? Eztabaida irekita dago, eta literaturaren, historiaren, politikaren, etikaren eta gizateriaren bizitzako beste dimentsio askoren arteko loturak egiteko aukera ematen du.
Egiaren Ministerioaren helburua da gizakia ez bakarrik botereak dioena egia dela onartzera behartzea, baizik eta benetan hala dela sinestera ere, baita 2+2=5 dela ere. Hori lortzeko, dokumentuak, argazkiak eta ezarri nahi den narrazioarekin kontraesanean dauden elementu guztiak suntsitzen dira. Gaur egun badaude kazetari lokaztatuak, jazarleekin, psikologoekin eta abokatuekin batera narrazioak eraikitzen dituztenak, erasotzaileak biktima gisa eta biktimak erasotzaile gisa aurkezteko? Erasotzaileek ezabatzen al dituzte sare sozialetan argitaratu zituzten mezuak? Kazetari lokaztatu horiek benetako biktimak ikusezin bihurtzen al dituzte, haien erreportajea hondatu ez dezaten?
Orwellek modu aktibo eta altruistan parte hartu zuen Espainiako Gerra Zibilean, alde errepublikanoan. Ez zuen hori egin inolako agindu edo alderdi edo agintari baten obedientziaz, baizik eta neurri handi batean Simone Weil intelektual apartarekin bat zetozen idealengatik. Han egiaztatu zuen saihestu nahi zuen autoritarismoa bere aldean bertan ere bazegoela, bereziki estalinismoan. Esperientzia horren inguruko bere gogoetetatik sortu ziren Animalien matxinada (Rebelión en la granja) eta 1984. Lan hori idatzi aurretik, Gu (Nosotros) eleberriari buruzko iruzkin bat idatzi zuen; eleberri hori Zamiatin intelektual iraultzaileak argitaratu zuen 1924an. Zamiatin zarismoak atxilotu zuen eta gero erbesteratu egin zuten; Errusiako Iraultzan parte hartu zuen, eta ondoren Stalinek jazarri zuen. Weil, Orwell eta Zamiatin autoritarismo ororen aurka borrokatu eta idatzi zuten; ez ziren izan autoritarismo bat kritikatu beste bat defendatzeko erabiltzen duten horietakoak.
Irudia: Adimen Artifizialarekin sortua (ChatGPTn).
Egilea: Ramón Flecha
