Nature aldizkarian argitaratutako ikerketa handi batek erakutsi du hipokanpoak —memoriarekin lotzen den garuneko atal garrantzitsu batek— memoriak gordetzea baino askoz gehiago egiten duela. Zientzialariek aurkitu dute animaliei etorkizunean gertatuko diren gauza onak aurreikusten ikasten ere laguntzen diela.
Hipokanpoa garunaren barruan sakon dagoen eremu txiki bat da. Urte askotan zehar, ikertzaileek jakin izan dute animaliei eta pertsonei lekuak eta iraganeko gertaerak gogoratzen laguntzen diela. Baina ikerketa berri honek erakusten du sariak ikasteko eta hurrena zer gertatuko den aurreikusteko ere funtsezko eginkizuna duela.
Ikerketan, McGill Unibertsitateko eta beste erakunde batzuetako ikertzaileek saguetan garunaren jarduera aztertu zuten, sari bat ematen zen zeregin bat ikasten ari ziren bitartean. Hasieran, hipokanpoko neuronak aktibatzen ziren saguek saria lortzen zutenean. Baina egunak eta asteak igaro ahala, saguek zeregina ikasten zuten heinean, garuneko seinaleak aldatzen joan ziren. Pixkanaka, neuronak lehenago jaurtitzen hasi ziren —saria lortu aurretik—. Horrek esan nahi du garunak saria gertatu baino lehen aurreikusten zuela, eta ez gertatu ondoren soilik erantzuten.
Aldaketa hori ez zen ausazkoa izan. Ikerketak erakusten du hipokanpoak memoria-seinaleak berrantolatzen dituela garunak gauza onak etortzear daudela espero ahal izateko. Prozesu horri kodeketa prediktiboa (predictive coding) deitzen zaio: garunak esperientzietatik ereduak ikasten ditu eta eredu horiek erabiltzen ditu hurrena zer gertatuko den asmatzeko.
Ikertzaileek garunaren irudigintza-teknika aurreratuak erabili zituzten, asteetan zehar neurona berdinak behatzeko aukera ematen dutenak. Hori garrantzitsua izan zen, metodo zaharragoek denbora laburretan bakarrik erregistratu baitzezaketen garun-jarduera. Neuronak denboran zehar jarraituz, taldeak ikusi ahal izan zuen garuna nola aldatzen zen saguek ikasten zuten bitartean.
Lan honek zientzialariek ikaskuntzari buruz duten ikuspegia aldatzen du. Iradokitzen du hipokanpoak iragana gogoratzea baino askoz gehiago egiten duela: garunari memoriak etorkizuneko aurreikuspen bihurtzen laguntzen dio. Aurkikuntzek Alzheimer bezalako gaixotasunak hobeto ulertzen ere lagun dezakete. Alzheimerra duten pertsonek askotan arazoak izaten dituzte ez bakarrik oroitzapenekin, baita esperientzietatik ikastearekin eta erabakiak hartzearekin ere. Hipokanpoak aurreikuspen egokiak egiteko gaitasuna galtzen badu, hori izan liteke gaixotasuna hasten denean ikastea eta erabakiak hartzea zailtzen diren arrazoietako bat.
Etorkizunean, ikerketa honek memoria- eta ikaskuntza-arazoak dituzten pertsonei laguntzeko ikuspegi berriak ekar ditzake. Oraingoz, ikerketa honek leiho berri zirraragarri bat ireki du garunak nola ikasten duen eta hurrengoari nola begiratzen dion ulertzeko.
Irudia: Robina Weermeijer (Unsplash)
Egilea: Aitor Alzaga
