(Diario Feminista-tik itzulita)
NBE Emakumeak erakundeak iragarri duenez, 2026 Emakumearen Nazioarteko Eguna, martxoaren 8an ospatzen dena, “Eskubideak, Justizia eta Ekintza Emakume eta Neska Guztientzat” lelopean ospatuko da, hau da, genero-berdintasuna modu eraginkorrean betetzea azkartzeko dei globala, legezko eta gizarteko desberdintasun iraunkorrak nagusi diren testuinguru batean.
Gender Justice Platform erakundearen Annual Report 2024 txostenak ondorioztatzen duenez, aurrerapen batzuk egin diren arren, justizia-sistemek emakumeak modu desberdinean tratatzen jarraitzen dute, eta aztertutako testuinguru gehienetan ez da oso eskuragarria. Txostenaren arabera, emakumeek justiziara iristeko egiturazko oztopoei aurre egiten jarraitzen dute, bereziki genero-indarkeriako kasuetan, jabetza-eskubideetan eta gatazka-testuinguruetan. 2024an, Plataformak 45 herrialde eta lurralde babestu zituen, eta horietan egiaztatu zen abusuak jasaten dituzten emakumeen gutxiengo batek bakarrik jotzen duela mekanismo judizial formaletara, legezko asistentziarik ezagatik, joera instituzionalagatik, estigmatizaziorako beldurragatik eta sistema judizialen finantziazio eskasagatik. Txostenak azpimarratzen du, gainera, berdintasun-legeak daudenean ere, ez dela behar bezala aplikatzen, eta erabaki judizialetako postuetan emakumeek ordezkaritza txikia dutela, eta horrek eragin negatiboa duela ebazpen judizialen kalitatean eta haien eskubideekiko sentsibilitatean.
Egoera horri buelta emateko, txostenak gomendatzen du justizia-sistemen egitura-eraldaketa, finantzaketan, lege-erreformetan eta pertsonengan oinarritutako eta generoarekiko sentikorra den ikuspegian oinarrituta. Funtsezko neurrien artean, honako hauek nabarmentzen dira: emakumeentzako doako laguntza juridikoan modu iraunkorrean inbertitzea, epaileak, fiskalak eta segurtasun-indarrak prestatzea alborapenik gabeko ikuspegietan eta trauma-prestakuntzan, eta botere judizialaren maila guztietan emakumeen parte-hartze eraginkorra bermatzea. Era berean, dokumentuak azpimarratzen du lege diskriminatzaileak ezabatzea, kontuak emateko mekanismoak indartzea eta Erkidegoko erakundeei laguntzea, horiek funtsezko eragileak baitira konfiantza sortzeko eta justiziarako benetako sarbidea hobetzeko. Erreforma horiek gabe, txostenak ohartarazi duenez, legezko berdintasunak formala izaten jarraituko du, eta ez substantiboa, milioika emakume eta neskek beren eskubideak erabat baliatzeko duten bazterketa betikotuz.
Eskubide-desberdintasuna adierazle orokorretan ere islatzen da. NBE Emakumeen arabera, emakumeek parlamentuko eserlekuen % 27 baino ez dute betetzen, eta mundu mailan gizonek baino % 20-23 gutxiago irabazten dute; aldiz, ordaindu gabeko zaintza-lanetan denbora hirukoitza ematen dute, Nazio Batuen datuen arabera. Horrez gain, hiru emakumetik ia batek indarkeria fisikoa edo sexuala jasan du bizitzan zehar, Osasunaren Mundu Erakundearen kalkuluen arabera.
Testuinguru horretan, NBE Emakumeak erakundeak martxoaren 8ko agenda Emakumearen Egoera Juridiko eta Sozialaren Batzordearekin lotzen du. Batzorde horretan lege diskriminatzaileak ezabatzeko eta generoarekiko sentikorrak diren sistema judizialak indartzeko erreformak eztabaidatuko dira. Mezua argia da: justizia eskuragarririk eta eraginkorrik gabe, emakumeen eta neskatoen eskubideek desberdinak izaten jarraituko dute. NBEk adierazi duenez, erronka da konpromisoak gizarte-inpaktu erreala eta iraunkorra duten ekintza bihurtzea.
Egilea: Diario Feminista
