(Periodico Educacion-etik itzulita)
Meritokraziari egindako kritika zientifiko bikainak ditugu, eta horien artean, Amartya Sen ekonomiako Nobel saridunarena nabarmendu behar da. Oso argi uzten du meritukratiak ezkutatzen duela lortutako merituak, neurri batean, benetako desberdintasunaren ondorio direla. Argi dago familia aberats batean jaiotzeak aukera gehiago ematen dituela hezkuntzan eta profesionalki arrakasta izateko pobre batean baino. Hala ere, hezkuntzan meritokraziari egiten zaizkion kritika gehienak sasizientifikoak dira eta desberdintasunak areagotzen dituzte. Gainera, sarritan, jatorri apala izan arren, meritukraziari esker akademian dauden pertsonek egiten dituzte.
Amartya Senek oso argi utzi du kalitatezko hezkuntzak haurtzaro desabantailatsuan duen zeregina:
«Oinarrizko hezkuntza (…) faktore erabakigarria izan daiteke pobreziaren zikloa apurtzeko .»
Hori da gero eta ikaskuntza-komunitate (CdA) gehiagok eta hezkuntza-jarduera arrakastatsuak egiten dituzten beste eskola batzuek lortzen dutena. Terrassako jardunaldi berriko gazteen testigantzek erakusten dutenez, hezkuntza-ibilbide eta ibilbide profesional bikainak dituzte, unibertsitatean dituzten graduak barne, eta horrek erakusten du CDa batek haur desabantailatsuenek familia aberatsenetan jaio zirenen arrakasta bera edo handiagoa izatea lor dezakeela hezkuntzan eta lanean.
Aitzitik, hezkuntzako meritokraziari egindako kritika gehienek, hain zuzen ere, hobekuntza horiek lortzen dituzten teoria eta praktikei eraso egiten diete. Amartya Senen ekarpenaren eta ikaskuntza-komunitateek egunero egiten dutenaren guztiz kontrako baieztapenak egiten dituzte. Ospea kentzen saiatzen dira, eta esaten dute «eskola batek, bere kabuz, desberdintasunaren mekanismoak gainditzea lortzen duela dioen falazian erortzen direla».
Beste hezkuntza hori eta beste mundu posible bat zientziarekin, ontasunarekin, egiarekin eta giza kalitate sinestezinarekin lortzen dira, ikaskuntza-komunitate asko eta beste eskola batzuk egiten ari diren bezala.
Irudia: Freepik
