(Periodico Educacion-etik itzulita)
60ko hamarkadan, mundu mailan asko garatu zen eskolek komunikabideen irakurketa kritikoa egiteko gai izango zen hezkuntza jaso behar zutelako ideia. Hemen, frankismoaren azken urteetan, proposamen hori hainbat sektorek jaso zuten, besteak beste, pedagogia-berrikuntzako mugimenduek. Horrela, nerabezaroaren zati gero eta handiago bat jabetu zen hedabideak laugarren botere bat zirela, eta prentsak edo telebistak ideia eta gustu gisa sustatzen zuenaren mende jarriko ziren audientziak lortzeko joera zutela. Pertsona informazioen, entretenimenduaren eta publizitatearen kontsumitzaile pasibotzat jotze horren aurrean, aurrera egin zen herritarrek beren ideia eta gustuen sorkuntza interaktiboan aktiboki parte har zezaten. Giro hezitzaileetan ere zabaldu zen telebistarako “tonta kaxa” izena.
Harrezkero, komunikabide tradizionalek galdu egin dute beren komunikazio-monopolioa, herritarrek askoz ere informazio-iturri gehiago dituztelako, Internet barne, jakina. Hala ere, eskolak eta hezkuntza-mugimenduek ez dute lehen bezainbeste garatzen irakurketa kritiko hori. Emaitza ez da oso positiboa. Alde batetik, hedabideekiko mesfidantza asko handitu da, benetako informazioak bilatzeko eta argitaratzeko eginkizunean. Baina, bestalde, dinamika horren ondorioz, entzuleek uste dute, inork egia esaten ez duen bezala, “nik nahiago dut nireek esaten dutenarekin geratu”. «Hedabideen irakurketa kritikoa» ere deitu izan zaio entzuleen ideologiaz bestelakoak direnak kritikatzeari eta norberarenak direnak itsu-itsuan defendatzeari.
Haurrek eta nerabeek egiazko informazioa izateko eskubidea dute; “nireek” esaten dutenera murriztea dogmatismoa da, oso negatiboa hezkuntzari dagokionez. Berriz ere hedabideen irakurketa kritikoari garrantzia eman behar zaio: nire pentsaeraren kontrakoei, baina baita, berdin-berdin, nire ideologiarekin bat datozenei ere. Hori da irakurketa kritikoaren ezinbesteko helburua: ez egitea bitarteko jakin baten hooliganak, baizik eta gai bakoitzerako iturri fidagarrienak aukeratzen eta kontrastatzen jakitea. Badakigu prentsaren konfiantza- eta finantza-krisia dela eta, kosta ahala kosta entzuleak bilatzen ditu, eta, ondorioz, egia eta balioak sakrifikatu egiten ditu. Garrantzitsua da hori haurrek eta nerabeek jakitea, eta motibatzea gertakari bakoitzaren egia beren kabuz bilatzeko, ez «beretarrek», ez «besteek» ezartzen utzi gabe. Hori da askatasuna.
Argazkia: Freepik
Egilea: Garazi López de Aguileta
