(Diario Feminista-tik itzulita)
1826ko abenduaren 12an Baltimoren (Estatu Batuak) jaioa, Martha Jane Hunt — bere jaiotze abizena — emakumeek hezkuntza formalerako eta sare profesionaletarako ia sarbiderik ez zuten garaian bizi izan zen. Asmatzailea eta enpresaria izan zen.
Ustekabeko aurkikuntza batekin hasi zen dena. Marthak bere senar zenaren koadernoekin topo egin zuen, itsas seinaleztapen sistema bat sortzeko alferrikako ahaleginez beterik. Ohar horiek osatu gabe zeuden arren, aurrera egitea erabaki zuen. Orduan, gaueko zerua argiztatzeko eta ozeanoetako distantzia zabalen bidez ezinbesteko mezuak komunikatzeko gai zen seinaleztapen-bengalen sistema bat garatzeko bilaketa bati ekin zion. Hamarkada batez, gutxi gorabehera, oztopo sozial eta pertsonalak gorabehera, amets zatikatu hura asmakizun bihurtzeko lan egin zuen, beharrizan tekniko bati ez ezik, agindu pertsonal bati ere erantzuten ziona: bere autonomia eta gauzatzea emakume asmatzaileak ia aintzat hartzen ez zituen ingurune batean.
Marthako bidea ez zen batere erraza izan. Kimikarien laguntzarekin, urteak eman zituen hainbat material eta diseinurekin esperimentatzen. Azkenean, su artifizialen izaera bizi eta leherkorra seinaleztapen-sistemarako balia zitekeela konturatu zenean etorri zen inspirazioa. Ezin konta ahala proba eta insomnio-gauen ondoren, «Gaueko seinale piroteknikoak» hobetu zituen, bengala gorri, zuri eta berdeen konbinazioa erabiliz. 1859an, bere iraunkortasunak # 23,536 patentea jaso zuen.
Martha Costonen ibilbidea ez zen teknikoa bakarrik izan: politikoa eta soziala ere izan zen. Testuinguru horretan, emakumeek oztopo legal, kultural eta profesionalak zituzten asmakuntzak patentatu eta merkaturatzeko. Adibidez, ideia hartatik sortu bazen ere, jatorrizko patentea bere senar zenaren izenean eman zen; asmakizunaren “administratzaile” gisa kalifikatu zuen.
Berak esan zuenez, “garratzena izan zen hain buru txikiko gizonak aurkitzea, emakume baten arrakastari ihes egiten ziotenak, nahiz eta urte luzeetako borroka eta industria jasangarriaren ondoren lortua izan”.
Egilea: Maria Sol Antolin
