Azkenik, Espainian gero eta onartuago dago PISAren emaitzak oso txarrak direla, orain arteko okerrenak. Hala ere, pantailen aurkakoek aukera baliatzen ari dira hedabideetan, sare sozialetan eta erakundeetan esateko pantailen erabilera bezalako faktore globalak direla horren erantzule, eta horregatik egin dutela behera puntuazioek ia herrialde guztietan.
Hezkuntza okerragoa egiteaz gain, gaiari buruzko ebidentzia zientifikoa eta datu estatistikoak berak ere alde batera uzten ari dira. Espainiaren puntuazioak, adibidez, 23 puntu egin du behera Irakurketan, hau da, ikasturte bat baino gehiago, edo 14 hilabete inguru. Egia da Taiwanen ere jaitsiera izan dela, baina 7 puntukoa, 4 hilabeteren baliokidea. Izan liteke Taiwaneko nerabeek Espainiakoek baino pantaila gutxiago erabiltzea? Datuek kontrakoa iradokitzen dute. Taiwanen, batez beste, 1,8 orduz erabiltzen dituzte pantailak egunean eskolan ikasteko, eta 1,1 orduz aisialdirako; Espainian, berriz, 1,4 eta 0,7 ordu, hurrenez hurren. Taiwan kasu isolatua al da? Datuek ezetz iradokitzen dute: ELGAren batez bestekoa 1,7 eta 1,1 ordukoa da, Espainiakoa baino handiagoa ere.
Jakintsuak ilargiari begiratzeko esaten duenean, ergelak hatzari begiratzen dio. «Arazoa ez da pantailen aurrean ematen den denbora, ikasleek pantailarekin zer egiten duten baizik». Gero eta literatura zientifiko zabalagoa dago, bai eta herrialde bakoitzaren barruan hobekuntza handienak lortu dituzten ikastetxeetako datuak ere; horiek guztiek funtsezko gakoa zientziak arrakastatsuak direla frogatu duen ekintzetan dagoela erakusten dute. (Iturria)
Garrantzitsua da ikasleek pantailekin eta gainerako guztiarekin egiten dutena aldatzea, eta irakasleek zein familiek ere gauza bera egitea. Eta hobekuntza lortzeko, aldaketak ez du esan nahi zerbait interesgarrirantz edo burura datorkigun edozertarantz jotzea; aldaketak esan nahi du porrota dakarten ekintzak (pantailen aurkako diskurtso hori, esaterako) arrakasta dakarten ekintzekin ordezkatzea.
Argazkia: Adimen Artifizialarekin sortutako irudia
Ramón Flecha

1.a, kategoria guztietako guztizko aipamen kopuruari dagokionez, Google Scholar-en «Social Impact» kategoria horietako bat duten egileen artean.
Garazi López de Aguileta

Hezkuntzan doktorea da Wisconsin-Madison Unibertsitatean, eta unibertsitate horrek hezkuntzaren arloan lehen postua du AEBetako U.S. News & World Report sailkapenaren arabera.
