Uztailaren 2an eta 3an Bilbon egin den Hezkuntza Ikerketako Nazioarteko Kongresu Multidiziplinarrak erreferentziazko topagunea izan da hainbat gai garrantzitsuren inguruan. Horien artean nabarmendu da “Haurren sexu-abusuko materialen aurrean sortu berri den upstander ikuspegia ardatz duen ikerketa” izeneko panela. Bertan, Ane Olabarria, Alba Crespo eta Esther Roca hizlariek, Antonio Carrón de la Torre hizlariarekin batera, haurren sexu-abusua (HSA) prebenitzeko eta gainditzeko bideak azaldu dituzte, bakoitzak bere ikuspegitik.
Ane Olabarriak bere hitzaldia mundu mailan haurren aurkako sexu-indarkeriaren intzidentziari buruzko datu kezkagarriak erakutsiz hasi zuen. Azpimarratu zuen datuen atzean oraindik ere sufritzen duten neska-mutilak daudela, eta arazoa ez dela munduko beste leku batzuetan soilik gertatzen; gure komunitateetan, familietan eta ikasgeletan ere badagoela. Haurren sexu-abusua gure artean bizi den gaitz larria dela adierazi zuen, eta askotan legitimatu ere egiten dela. Horren adibide gisa, Samantha Villar kazetariaren 2011ko txio bat aipatu zuen, non “¡Grande Torbe!” idatzi baitzuen, nahiz eta ordurako jakina zen Ignacio Allende 2008an 16 urteko adingabe baten pornografia-bideo bat grabatzeagatik adingabeen ustelkeriagatik zigortua izan zela.
Azpeitian jaioa den Olabarriak berriki atxilotutako medikuaren kasua ere ekarri zuen gogora; haren etxean haurren sexu-abusuko 110.000 artxibo baino gehiago atzeman zituzten. Harrotasunez nabarmendu zuen, arazoa testuinguru guztietan hedatuta egon arren, bere herriak jarrera argia hartu eta salaketa publikoa egin izana. Hedabide gehienek, ordea, Azpeitiak arazo berezia balu bezala eman dute albistea, eta horrek entzuleengan Azpeitian bakarrik dagoela arazoa pentsaraz dezake. Hizlariaren mezuak, aldiz, kontrako eragina sortu nahi izan zuen: “Askoz pertsona eta komunitate gehiago behar ditugu upstander izan nahi dutenak.”
Ondoren, Alba Crespok azaldu zuen biktimak inguruko pertsonen babesa jasotzea babes-faktore nagusietako bat dela. Hala ere, hori ez dela maizago gertatzen azaldu zuen, besteak beste, indarkeria isolatzailea pairatzeko beldurragatik. Osasunaren arloko hainbat ikerketa aurkeztu zituen, erakusten dutenak indarkeriak zer ondorio dituen bai biktimengan bai haiei laguntzen dietenengan. Horregatik, ezinbestekoa dela azpimarratu zuen indarkeria isolatzailea prebenitzeko eta gainditzeko eraginkorrak diren jarduerak ezagutzea.
Halaber, gogorarazi zuen askotan haurren sexu-indarkeriaren kasuren bat ezagutzen duten eta hura geldiarazteko zerbait egin nahi duten pertsonak ingurukoek desanimatzen dituztela, honelako esaldiekin: “ez sartu horretan”, “gaizki aterako zaizu” eta antzekoekin. Hausnarketa hau partekatu zuen:
«Suhiltzaile bati ez zaio esaten suak hartutako etxe batean ez sartzeko erre egin daitekeelako; suhiltzailea da. Era berean, haurtzaroarekin eta indarkeria gainditzeko ikerketarekin lotutako pertsona bati ezin zaio esan ez sartzeko; lehenengoaren moduan, gure betebeharra baita babestea.»
Bere hitzaldiari amaiera hunkigarria eman zion, haurren sexu-abusua edertasunetik amaitzeko konpromisoa gogoratuz, hori ezinbesteko osagaitzat jo baitzuen arazoa desagerrarazteko. Argazki eder baten bidez, duela urte batzuk egindako afari baten oroitzapena partekatu zuen: ikertzaile batek adierazi zuen ez zuela inoiz isilduko haurren aurkako sexu-abusuen aurrean, eta nahi zuen orok gauza bera egitea eskatu zuen, jakinik isilik ez egoteagatik ondorio gogorrak etor zitezkeela.
Hirugarren hizlaria, Antonio Carrón, aitortu zuen Elizaren erakundea ere ez dagoela arazo horretatik kanpo. Azaldu zuen Frantzisko Aita Santuaren pontifikatuaz geroztik aldaketa nabarmena gertatu dela gai horiei heltzeko moduan: pertsonak erakundearen gainetik jartzea eta erreforma sakon eta integrala bultzatzea. Norabide hori gaur egungo Leon XIV.a Aita Santuak ere bere egin duela azaldu zuen, adimen artifizialak adingabeengan duen eraginaren inguruko kezka azpimarratuz. Izan ere, teknologiak haurren arteko harremanak berriz definitzen ditu, eta haurren sexu-abusua kontaktu fisikorik gabe ere gerta daitekeen errealitate bihurtu da gaur egun. Halaber, iragarri zuen laster argitaratuko dela Batzorde Pontifikalaren 2024ko Urteko Txostena; bertan kontinente guztietako ekarpenak jasotzen dira haurrak babesteko neurri eraginkorrak diseinatzeko.
Panela Esther Rocaren hitzaldiarekin amaitu zen. Bere ikuspegia eskola izan zen, haurren sexu-abusuaren aurkako upstander testuinguru gisa ulertuta. Rocak azaldu zuen eskoletan gehien zabaldu diren mito edo gezurretako batzuk haur eta nerabeen heziketa afektibo-sexuala larriki kaltetzen ari direla, eta horrek zuzenean oztopatzen duela haurren sexu-abusua prebenitzea eta gainditzea. Azkenik, gogorarazi zuen eskolak funtsezko tokia duela haurren sexu-abusuaren prebentzioan; izan ere, haur guztiak, beren aniztasunean, bertatik igarotzen dira, eta haurtzaroa bera da abusuak pairatzeko zaurgarriena den etapa, baita indarkeriaren edo haren aurkako ekintzaren sozializazioa eraikitzen den garaia ere.
