CIMIE 2017n (ekainaren 29an eta 30ean), Esther Oliver irakasleak CREAn egiten ari ziren ikerketa bat aurkeztu zuen. Ikerketa horrek Bilboren eraldaketan ekarpen handienetako bat egin zuen emakumeetako baten ikusezintasuna aztertzen zuen. Hilabete berean, parketik paseatzen ari ziren 27 helduri galdetu zitzaien: «Badakizu nola deitzen den parke hau?» Pertsona bakarrak ez zekien erantzuna. Aldiz, «Badakizu Doña Casildak egin zuen gauzaren bat?» galdetzean, 27 pertsonetatik 20k ezetz erantzun zuten.
Ezjakintasun hori bereziki esanguratsua da, Doña Casildari guztiz edo neurri handi batean zor baitzaizkio honako hauek: Basurtuko Ospitale Zibila, Deustuko Unibertsitatea, Arriaga Antzokia, bere izena daraman parkea, Miserikordia Etxea eta herri-klaseentzako hainbat eskola. Era berean, adierazgarria izan zen haren lanen berri zuten zazpi pertsona guztiak adinekoak izatea; gazteek ez ezagutzeak erakusten zuen komunikabideek eta hezkuntza-sistemak ikusezintasun horretan laguntzen zutela.
Saio hartan eztabaida oso argigarria izan zen, eta alde guztiek modu benetan dialogikoan parte hartu zuten. Casildaren ekarpenen ebidentzia argiak ikusita, bertan zegoen feminista batek tonu onez adierazi zuen amorrua ematen ziola hori aitortu behar izateak, eta Casildaren ondarearen jatorria ikertuko zuela. Beste feminista batek, ordea, azpimarratu zuen deigarria zela Casilda feminismoan ez sartzeko bere baliabideen iragan ilunen bat bilatu nahi izatea, baina, aldi berean, Virginia Woolfen familiaren aberastasuna Britainiar Inperioaren testuinguruarekin lotuta egon arren, horrek inolako arazorik ez sortzea. Lehenengoak irribarrez erantzun zuen: «Touché».
2008an, haren jaiotzaren bigarren mendeurrena zela eta, Bilboko Udalak bi ikerketa sustatu zituen. 2019an, Bilbao 700 Fundazioak haren lehen biografia modernoa argitaratu zuen. Urte berean, Bilboko Udalak eta Sabino Arana Fundazioak hitzaldi-ziklo bat antolatu zuten. Eta horrela, 2025ean nazioarteko aldizkari zientifiko batean argitaratutako artikulu batera iritsi zen bidea; lan horrek oihartzun mediatiko handia izan zuen, besteak beste, Deia egunkariko «Casilda Iturrizar, la feminista olvidada», Osakidetzaren «Rememorando a Casilda Iturrizar» eta eldiario.es-eko «Una investigación científica rescata la figura de Casilda Iturrizar, doblemente invisibilizada por mujer y conservadora» artikuluen bidez.
Bihar, 14:00etan, CIMIE26k omenaldia egingo dio haren estatuan. Ekitaldian Guridiren Mirentxu obraren interpretazioa ere izango da. Guridik bere grabazioetan Casilda Iturrizarrek sustatutako hezkuntzan parte hartzen zuten haurrek abestutako ahotsak txertatu zituen.
Egileak: Garazi López de Aguileta eta Elisabeth Torras Gómez
