Desinformazioa ez da kalterik gabeko fenomenoa, ezta hiper-konektibitate digitalaren ondorio hutsa ere. Gero eta ikerketa gehiagok ohartarazten dute diskurtso faltsu, manipulatutako edo gorrotoa sortzeko diseinatutakoen hedapena hainbat indarkeria-moduren hazkundearekin lotuta dagoela, bereziki emakumeen eta historikoki zaurgarriak izan diren kolektiboen aurka. UNESCOk eta ONU Emakumeak bezalako erakundeek ohartarazi dute gezurrak eta gorroto-diskurtsoa elkar elikatzen direla, indarkeria, jazarpena eta gizarte-bazterketa normalizatzen dituzten inguruneak sortuz.
Nazio Batuen Erakundeak ere adierazten du gorrotoa eta desinformazioa indarkeria-maila larriagoen seinale goiztiarrak direla, besteak beste, jazarpen politikoa, genero-indarkeria eta baita krimen masiboak ere gatazka-testuinguruetan. Sare sozialek eta adimen artifizialean oinarritutako zenbait teknologiak arazo hori areagotzen ari dira. Sexualizatutako deepfake-ak, koordinatutako difamazio-kanpainak edo emakumeen aurka berariaz zuzendutako eduki manipulatuak erabiltzen dira haiek sinesgarritasunik gabe uzteko, eztabaida publikotik kanporatzeko edo beldurra sortzeko.
Gezurren eragin gero eta handiagoaren eta indarkeriaren hazkundearekin duten loturaren aurrean, Amerikako Psikologia Elkarteak (APA, ingelesezko siglengatik) ebidentzia zientifikoetan oinarritutako gomendio sorta bat argitaratu du berriki arazo horri aurre egiten laguntzeko. Dokumentuak azaltzen du desinformazioa sarritan emozio biziak, aurreiritziak edo talde-identitateak baliatuz zabaltzen dela, polarizazio eta gizarte-gatazka giroak sustatuz. Horregatik, APAk azpimarratzen du ezinbestekoa dela txikitatik komunikabideen alfabetizazioa eta pentsamendu kritikoa indartzea, pertsonei estrategia manipulatzaileak identifikatzen, iturriak egiaztatzen eta eduki faltsuen hedapena errazten duten alborapen kognitiboak nola funtzionatzen duten ulertzen lagunduz.
APAk proposatutako neurrien artean nabarmentzen da, halaber, “inokulazio psikologikoa” deritzona; prebentzio-estrategia horren bidez, manipulazio- eta desinformazio-teknikek nola jarduten duten aldez aurretik erakusten da, horien aurrean erresistentzia handiagoa sortzeko.
Ikuspegi hori bereziki garrantzitsua da indarkeria prebenitzeko, diskurtso misogino, arrazista edo gorrotozko askok narratiba faltsuetan eta kolektibo jakin batzuk deshumanizatzea helburu duten desinformazio-kanpainetan oinarritzen baitira. Herritar kritikoak, informatuak eta ebidentzia zientifikoetan oinarrituak sustatzeak ez du soilik gezurren eta mezu manipulatuen hedapena geldiarazten laguntzen; gainera, gizarte demokratikoagoak, seguruagoak eta indarkeriarik gabekoak eraikitzen laguntzen du.
Irudia: Magnific
Egilea: Susana Gómez
