Periódico Educaciónetik itzulita
Pertsona askok sinetsi zuten, eta batzuek oraindik ere sinesten dute, ikaskuntza dialogikoaren oinarri teorikoa Habermasen Ekintza Komunikatiboaren Teoria dela. Artikulu honetan hori argitzen saiatzen naiz.
Jürgen Habermas, atzo bertan zendu zena, XX. mendearen amaierako teoria sozialik garrantzitsuena landu eta argitaratu zuen: The Theory of Communicative Action (TAC). Lan intelektual zorrotzari erabat emandako pertsona izan zen, mundua hobetzea helburu zuena. Bere ekarpena ikaskuntza dialogikoaren teoria garatzean kontuan hartu ziren arlo intelektual eta zientifiko askotako teorietako bat da.
Ikaskuntza dialogikoa 1978an hasi zen; TAC, berriz, 1981ean argitaratu zen. 80ko hamarkadan, TACekiko interesa mundu osoan zabaldu zen. Liburu horren ale asko erosi ziren, asko hitz egin eta idatzi zen haren inguruan, baina gutxi irakurri zen benetan. Hezkuntzan, gehien zabaldu zen ikuspegia izan zen ikaskuntza instrumentalaren eta ikaskuntza komunikatiboaren arteko oposizioa. Esaten zen hori zela hezkuntzan aplikatutako Habermasek proposatutako arrazionaltasun instrumentalaren eta arrazionaltasun komunikatiboaren arteko bereizketa. Halaber, esaten zen TACek baztertzen zuela ikaskuntza instrumentala —ikasgaien edukiak edo gaitasunak menderatzera bideratua— eta, horren ordez, elkarrizketara eta balioetara bideratutako ikaskuntza komunikatiboa sustatzen zuela.
Ikaskuntza dialogikoaren teoria lantzen ari zirenek berehala egiaztatu zuten ikaskuntza instrumentalaren eta ikaskuntza komunikatiboaren arteko oposizio hori sortu zutenek ez zutela TAC irakurri. Ikaskuntza instrumentala (adibidez, hizkuntzetan edo matematiketan arrakasta izatea) baztertzen zuten sektore desfaboratuentzat, baina ez beren seme-alabentzat. Hain zuzen ere, ikaskuntza dialogikoaren zazpi printzipioetako bat dimentsio instrumentala da. Kontua ez da hizkuntza gehiago jakitearen eta balio hobeak izatearen artean aukeratzea; baizik eta, arrakastazko jarduera hezitzaileek lortzen duten bezala, hizkuntzen ikaskuntzan bertan ere balio hobeak garatzea.
Badago elementu hori jada TACen, ikaskuntza dialogikoaren teoriaren parte dena? TACen arazoa agertzen da, baina ez konponbidea. Habermasek arrazionaltasun komunikatiboa garatzen duenean, ez du baztertzen helburu instrumentalak ere lortzea, baldin eta elkarrizketaren bidez adostuak badira. Beraz, akatsa da hari egoztea ikaskuntza instrumentalaren eta komunikatiboaren arteko oposizio hori. Hala ere, TACen ez du harreman hori argitzen edo garatzen. Ikaskuntza dialogikoaren teoria ez da aurretik existitzen zen teoria baten aplikazioa, nahiz eta hura garatzeko teoria askotatik jasotako elementuak erabili diren. Ikaskuntza dialogikoa teoria berria da, herritarren sektore askorekin izandako elkarrizketetan elkarlanean sortua, eta eskuragarri zeuden jakintza intelektual eta zientifiko guztiak barne hartzen dituena.
Irudia: Wolfram Hukek Wikimedia Commonsen egindako argazkia.
Egilea: Mimar Ramis
