2024ko urriaren 29an, Espainiak Goi Mailako Isolatutako Depresio baten (DANA) eragina jasan zuen, giza eta material kalte larriak eraginez. Antzeko hondamendi naturaletan gertatu ohi den bezala, haurrak izan ziren kaltetu nagusienetako batzuk, eta epe luzerako laguntza eta babes iraunkorra behar izan zuten. Estatuko eta eskualdeko hedabideek krisiaren kudeaketari buruzko eztabaida politikoan jarri zuten arreta —sarritan alderdien arteko konfrontazioz markatua—, baina eskola eta komunitate batzuek beren erantzun propioak antolatzen hasi ziren. Egoera horietan, ezinbestekoa da jarduera zientzia-ebidentzietan oinarritzea.
Herritarren ekimen hauek, jatorri, lanbide eta sinesmen politiko oso desberdinetako pertsonek gidatuak, erakutsi dute gizarteak baduela gaitasuna elkarrekin eta modu eraginkorrean erantzuteko, ideologia-zatiketak gaindituz. Sustainability (MDPI) aldizkari zientifikoan argitaratutako “Co-Creating Educational Action to Protect Children After DANA Floods in Spain” artikuluan azaltzen den bezala, hezkuntza-komunitateak azkar bihurtu ziren laguntza hori emateko espazio giltzarri. Ikerketak Valentziako kaltetu gehienak izan ziren 18 ikastoletako irakasle eta ikertzaileek elkarlanean garatutako sei ekintzaren sorkuntza-prozesua aztertu zuen, metodologia komunikatibo baten bidez. Ikastetxe hauek esperientzia zabala zuten dagoeneko Hezkuntza Jarduera Arrakastatsuak ezartzen, eta horri esker hobeto prest zeuden, eta DANA garaian ere jarraitu ahal izan zuten horiek garatzen.
Garai hartan gauzatutako ekintzen artean honako hauek nabarmendu ziren: hezkuntza-komunitateen mapa egitea, topaketa dialogikoak planifikatzea, elkartasun-sareak sortzea, ikaskuntza-ingurune egokiak sustatzea, indarkeriarik gabeko sareak mantentzea eta talde ahulei laguntza espezifikoa ematea. Esperientzia hauek, nazioarteko esparru akademiko eta sozialetan positiboki baloratuak, adierazten dute hondamendi baten osteko berreskurapena ez dela soilik baliabide tekniko edo ekonomikoen menpekoa, baizik eta elkarrizketa, antolakuntza eta elkartasunerako gaitasun kolektiboaren menpekoa ere bai.
Ideologia-polarizazioak maiz gailentzen duen garai honetan, Valentziako DANAren aurreko komunitate-erantzunak gogorarazten digu elkarlana eta konpromiso zibikoa direla gizarte demokratikoak berreraikitzeko eta sendotzeko tresna indartsuak. Desberdintasun politikoen gainetik, Gizarte Dialogikoan egindako ekintza kolektiboak erakusten jarraitzen du aniztasunean batasuna izan daitekeela berreskurapenerako oinarri eraginkorrena.
Argazkia: Ana Escobar (EFE)
Egilea: Garazi Álvarez
